Naukowcy z Uniwersytetu Michigan sprawdzili, czy cząsteczka o nazwie norrin może chronić wzrok w cukrzycowej retinopatii. U szczurów z cukrzycą jej podanie zapobiegało utracie wzroku, a nawet po pogorszeniu widzenia zatrzymywało dalszy spadek. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Diabetes”.

Na czym polega problem

Retinopatia cukrzycowa to powikłanie cukrzycy, w którym dochodzi do uszkodzenia naczyń krwionośnych w siatkówce, czyli światłoczułej tkance z tyłu oka. Na początku choroba może nie dawać objawów albo dawać tylko łagodne. Jeśli jednak cukrzyca jest źle kontrolowana, może doprowadzić do ślepoty.

Obecnie stosowane terapie celują w czynnik wzrostu śródbłonka naczyń (VEGF). To białko pobudza tworzenie nowych naczyń, a także zwiększa przepuszczalność ich ścian. Przy nadmiarze VEGF w oku powstają nieprawidłowe naczynia, które dodatkowo przeciekają, a to prowadzi do utraty wzroku. Leki blokujące VEGF wymagają kilku zastrzyków i, jak podają autorzy, nie opanowują choroby u połowy leczonych pacjentów.

Co pokazało badanie

Zespół z Michigan wcześniej wykazał w eksperymentach na komórkach, że norrin potrafi odwracać skutki działania VEGF na barierę naczyniową. Tym razem badacze sprawdzili to na zwierzętach. Okazało się, że po rozwinięciu cukrzycy poziom norrinu u szczurów spadał, a jednocześnie pogarszało się ich widzenie.

Po wstrzyknięciu norrinu utrata wzroku została zahamowana. Terapia ograniczała też obumieranie komórek nerwowych odpowiedzialnych za widzenie. Jak zauważyła Laura González-González, badaczka z laboratorium prof. Davida Antonettiego: „Cieszymy się, że leczenie norrinem zmniejsza też utratę komórek nerwowych zaangażowanych w widzenie”.

Norrin zapobiegał również śmierci komórek siatkówki i stanom zapalnym, zarówno we wczesnych, jak i późnych stadiach cukrzycy. Co istotne, rozpoczęcie leczenia już po utracie wzroku zapobiegało dalszemu pogarszaniu się widzenia. Naukowcy zidentyfikowali też geny, na które wpływa norrin, i próbują ustalić, jak przyczyniają się one do odbudowy bariery naczyniowej.

Od laboratorium do leków

Prace zespołu Antonettiego pomogły wskazać cele dla nowych terapii. Na ich podstawie firmy EyeBio i Merck zaplanowały badania kliniczne leków zwiększających aktywność receptorów komórkowych reagujących na norrin. Antonetti uczestniczył też w pracach nad lekiem Merck dla dorosłych z obrzękiem plamki, który jest ważną przyczyną utraty wzroku w retinopatii cukrzycowej. Jeśli się powiedzie, będzie to pierwsza nowa terapia tego schorzenia od 16 lat.

Co to oznacza dla czytelników w Polsce

Retinopatia cukrzycowa dotyczy także Polski, gdzie żyje wiele osób z cukrzycą, a powikłania oczne są jednym z jej poważnych zagrożeń. Warto jednak podkreślić, że opisane badanie przeprowadzono na szczurach. Droga od takich wyników do leku dostępnego dla pacjentów jest długa i wymaga potwierdzenia w badaniach klinicznych na ludziach, więc nie wiadomo, czy i kiedy podobna terapia trafi do gabinetów, także w Unii Europejskiej.

W praktyce nic się więc nie zmienia w zaleceniach dla osób chorych. Najlepszą ochroną wzroku pozostaje dobre wyrównanie cukrzycy oraz regularne badanie dna oka, ponieważ początkowe zmiany mogą nie dawać żadnych objawów. O częstotliwości kontroli najlepiej porozmawiać z lekarzem diabetologiem lub okulistą.

Źródło: Medical Xpress – „Treatment with norrin helps maintain healthy blood vessels and preserve vision in diabetic rats”