Z badań wynika, że tylko około połowa osób, które uważamy za przyjaciół, widzi w nas przyjaciela. Psycholog organizacji Adam Grant z Wharton School przekonuje, że to nie powód do smutku, ale wskazówka. Zamiast jednego słowa „przyjaciel” warto rozróżniać kilka rodzajów więzi i dopasować do nich oczekiwania.
Cztery rodzaje relacji zamiast jednej etykiety
W nowej książce „Vibe: The Secrets of Strong Connections in a Lonely World” Grant opisuje cztery rodzaje relacji platonicznych:
- współpracownicy (associates) – więzi transakcyjne, oparte na wymianie zasobów,
- sojusznicy (allies) – ludzie o zbieżnym celu i zgodnych planach,
- kumple (pals) – osoby, z którymi łączy nas podobne pojęcie dobrej zabawy,
- towarzysze (companions) – więzi oparte na trosce.
Jedna osoba może pełnić kilka ról naraz. Samo uświadomienie sobie, po co się spotykamy, pomaga jednak umacniać istniejące relacje, szybciej nawiązywać nowe i rezygnować z nierealistycznych oczekiwań. Część asymetrii bierze się stąd, że każdy inaczej rozumie przyjaźń. Jedni użyją tego słowa po drugim miłym spotkaniu, inni zachowują je dla wąskiego grona, którego rodzinę znają i które mogą odwiedzić bez zapowiedzi.
Za duży ciężar na jednej osobie
Na Zachodzie, zauważa Grant, budujemy „nuklearne” przyjaźnie, podobnie jak nuklearne rodziny. Partner ma być jednocześnie sojusznikiem, kumplem i towarzyszem, a „najlepszy przyjaciel” oparciem we wszystkim. Badania pokazują, że to obciąża związek. Nie ma też gwarancji, że współpraca, poczucie humoru i współczucie znajdziemy w tej samej osobie. Lepiej mieć zrównoważony „portfel” więzi.
Nie wszystko trzeba przy tym nazywać na głos, bo czasem się to nie sprawdza. Relacja może dobrze działać, gdy jedna strona widzi w drugiej sojusznika, a druga kumpla, o ile obie są świadome, jakie role odgrywają. Grant zwraca też uwagę, że po narodzinach dzieci ludzie często tracą kumpli, bo brakuje czasu na wspólną zabawę. Nowej znajomości nie trzeba jednak zaczynać od serii kolacji. Można razem pracować albo po prostu szczerze porozmawiać. Z kolei kontakty bez żadnych oczekiwań, w których liczy się sama przyjemność spotkania, mają według Grantа realną wartość.
Badania, na które powołuje się Grant, podważają też popularne przekonanie o doborze partnerów. Jak mówi sam psycholog: „Przeciwieństwa się nie przyciągają.” Osoby o rzekomo uzupełniających się cechach nie dogadują się lepiej, a podobieństwo ludzi zbliża, ale ich nie wiąże.
Co zrobić w praktyce
- Przedstaw znajomych sobie nawzajem. Zamienia to pojedyncze relacje w grupową więź. Jeśli nie możesz znaleźć swojej grupy, stwórz ją.
- Wysyłaj „kamyczki”. Mem, link czy stare zdjęcie wysłane konkretnej osobie, bo wiesz, że ją to ucieszy, jest gestem troski. Zjawisko nazwano pebblingiem od pingwinów, które zbierają kamyki dla potencjalnych partnerów.
- Umawiaj się z wyprzedzeniem. Grant z kolegą z college’u wpisali spotkanie do kalendarza z półrocznym wyprzedzeniem. Każdy może je odwołać, ale musi zaproponować nowy termin. Ten zwyczaj trwa już 23 lata.
- Mówcie o oczekiwaniach. Jedna osoba może zakładać cotygodniowe rozmowy, a druga być zadowolona z kontaktu raz w roku.
Grant uważa, że częsty kontakt jest przeceniany. Uśpione znajomości potrafią odżyć nawet po latach. Radzi też nie unikać trudnych tematów. Według wspomnianych przez niego eksperymentów większość osób, które wyznały bliskiemu coś, co dotąd przemilczały, po tygodniu lub dwóch czuła się z nim bliżej. To samo dotyczyło tych, którzy tę prawdę usłyszeli.
Co z tego dla czytelnika w Polsce
Rozmowa dotyczy głównie kultury zachodniej, zwłaszcza amerykańskiej, więc nie wszystkie obserwacje muszą pasować do polskich realiów. W artykule nie ma danych z Polski ani z Unii Europejskiej. Sama idea jest jednak uniwersalna i łatwa do wypróbowania. Warto zastanowić się, jakiej roli oczekujemy od bliskich i jaką sami odgrywamy w ich życiu. Można też pomyśleć o osobach, które ostatnio odsunęliśmy, bo „nie mamy czasu na przyjaźń”. Czasem wystarczy krótka wiadomość albo wspólny projekt, żeby odnowić kontakt w formie, która pasuje obu stronom.
Źródło: The Guardian – „‘Opposites don’t attract’: Adam Grant on how to strengthen friendships and make new ones faster”
Badacze z Harvard Medical School opracowali metodę obrazowania tkanek o nazwie NoR-AI, która łączy specjalną mikroskopię z analizą obrazu opartą na sztucznej inteligencji. Pozwala ona zobaczyć w tkance…
Podczas podróży po Ameryce Południowej papież Leon XIV zamiast elektrycznej Klasy G, która została w Watykanie, korzystał z trzech przerobionych pikapów: Toyoty Hilux, Fiata Titano i Chevroleta S10.…
Po zakupie dostajesz maila z prośbą o ocenę. Jeśli klikniesz wysoką, trafiasz na stronę Google, by napisać opinię. Jeśli niską, zobaczysz przeprosiny i pytanie, co poszło nie tak,…
Kuchnia w domu jednorodzinnym to zwykle najczęściej używane pomieszczenie – tu się gotuje, je, odrabia lekcje i przyjmuje gości. Dlatego jej zabudowę warto zaplanować spokojnie i w odpowiedniej…
W prawie każdym mieszkaniu jest miejsce, z którym nie wiadomo, co zrobić: płytka wnęka przy drzwiach wejściowych, trójkąt pod schodami, ściana pod skosem albo wąski pas muru między…
Komin rzadko trafia na listę najważniejszych decyzji przy budowie domu, a to od niego zależy, czy kocioł lub kominek będą pracować bezpiecznie i oszczędnie. Źle dobrany przewód oznacza…
Naukowcy z Uniwersytetu Michigan sprawdzili, czy cząsteczka o nazwie norrin może chronić wzrok w cukrzycowej retinopatii. U szczurów z cukrzycą jej podanie zapobiegało utracie wzroku, a nawet po…
Brytyjska pracownia RSHP ukończyła w chińskim Shenzhen biurowiec Hetao Alpha. Ma 212 metrów wysokości i składa się z dwóch skośnych skrzydeł połączonych betonowym trzonem. U jego podstawy mieści…
