Od szczytu w 1989 roku zatrudnienie w australijskim przemyśle tekstylnym, odzieżowym i obuwniczym skurczyło się ze 115 tysięcy do około 30 tysięcy osób w 2026 roku. Mimo to w Sydney, Melbourne i mniejszych miejscowościach działają pracownie, w których każdą rzecz szyje się ręcznie, a klient czeka na nią od kilku tygodni do kilku miesięcy.
Rzemiosło w cieniu masowej produkcji
Ubrania, które można zamówić z dostawą z sieciowego sklepu w kilkadziesiąt minut, to dziś norma. Tym bardziej wyróżniają się krawcy i szewcy, dla których praca nie sprowadza się do wydania gotowego produktu. Liczą się dla nich opanowanie techniki, kontakt z materiałem i długotrwała relacja z klientem. To także rzemiosło, w którym pojedynczy człowiek odpowiada za cały proces od miarki po ostatni ścieg.
Pięć pracowni, pięć podejść
- Andrew McDonald, szewc z Sydney. Wykonuje buty od 30 lat, uczył się m.in. w Szkocji i w Londynie. W pracowni w Strand Arcade zatrudnia ucznia. Gotowe buty kosztują 1000–1200 dolarów, wykonane na miarę od 3600 do 5000. Na takie buty czeka się 16 tygodni, w tym przez trzy–cztery przymiarki.
- Jeorge Bradford, marka Iti. Sam szyje wszystkie ubrania w przerobionym garażu w Moss Vale. Koszule i spodnie mają panele z plecionej tkaniny. Najprostsza koszula to około 48 godzin pracy, ceny zaczynają się od 250 dolarów, a realizacja trwa dwa–trzy tygodnie.
- Amy Lawrence, Melbourne. Zwyciężczyni nagrody National Designer 2025 pracuje wyłącznie na surowym jedwabiu. Rozwinęła dawny ścieg ozdobny w element konstrukcji sukienek. Każda rzecz jest szyta na zamówienie, na jej wykonanie potrzeba 10–20 godzin, a ceny wahają się od 2800 do 7000 dolarów.
- Zink & Sons, Sydney. Firma działa od 131 lat, a Daniel Jones to trzecie pokolenie krawców. Pełny garnitur szyty ręcznie kosztuje 5000–7000 dolarów, wersja półmiarowa od 3300. Na gotowy garnitur czeka się od dwóch do czterech miesięcy. W pracowni pracuje czterech krawców na etacie.
- Sean Tran, marka Shhorn. Z wykształcenia architekt, od 2015 roku tworzy w Redfern awangardowe ubrania z japońskich tkanin. Rocznie powstaje około 100 sztuk, głównie na zamówienie, w cenach od 350 do 2500 dolarów.
Relacja, naprawa i brak pośpiechu
Wspólnym mianownikiem jest relacja z klientem. McDonald opowiada, że jeden z klientów poprosił o naprawę pary butów z lat 90., choć szewc uważał, że czas się z nimi rozstać. Własną firmę określa wprost jako biznes oparty na relacjach.
Większość pracowni nie zamierza gwałtownie rosnąć. Bradford przyznaje, że przy tak czasochłonnej pracy trudno skalować markę, ale szybki wzrost nie jest jego celem. Lawrence rozważa sprzedaż hurtową, jednak to właśnie powolne szycie daje jej najwięcej spokoju.
Jones martwi się brakiem szkoleń w branży, ale widzi też dobry znak: klienci są coraz młodsi. Uważa, że rzeczy robione ręcznie będą coraz cenniejsze, bo to praca człowieka, który włożył w nią czas, wiedzę i umiejętności. Podobnie Tran zauważa zainteresowanie młodych ludzi, także z drugiego końca świata, którzy przyjeżdżają uczyć się rzemiosła.
Co to oznacza dla polskiego czytelnika
Ceny z artykułu dotyczą Australii i są podane w dolarach, więc nie należy ich przenosić wprost na polskie realia. Sama idea jest jednak znana także u nas: krawiectwo miarowe i szewstwo wciąż istnieją, choć w mniejszej skali, a zamówienie czegoś na miarę zwykle oznacza wyższą cenę i dłuższy czas oczekiwania niż zakup gotowego produktu.
Argument o trwałości i naprawialności wpisuje się w szerszą dyskusję o tym, jak ograniczyć ilość wyrzucanej odzieży, także w Unii Europejskiej. Ubranie szyte na miarę nie jest rozwiązaniem dla każdego, ale pokazuje, że rzecz, którą można naprawić, może służyć latami.
Źródło: The Guardian – „The Australian fashion artisans who still make clothes by hand”
